“Het Indisch zwijgen ken ik heel goed.”

De zin viel terloops, uitgesproken door een buurtbewoner die bleef staan bij één van de beschilderde transformatorhuisjes in de Rivierenbuurt. Het is het soort reactie waar de makers van de Berlage Wanderwall op hoopten: herkenning, discussie en persoonlijke verhalen die spontaan op straat worden gedeeld.

Met de voltooiing van de Berlage Wanderwall, geïnspireerd op het reisdagboek Mijn Indische Reis (1923) van architect Hendrik Petrus Berlage, heeft Amsterdam-Zuid er een permanente street art-route bij. Vier beschilderde transformatorhuisjes vormen samen één Gesamtkunstwerk, gemaakt door vijf jonge makers met Indonesische en Molukse roots. Voor hen is de koloniale geschiedenis geen ver-van-mijn-bedshow, maar onderdeel van hun eigen biografie. Hun werk onderzoekt wat het betekent om op te groeien tussen culturen.

“Kunst moest verbinden. Van kunst moest je kunnen leren. Kunst moest de buurt verheffen – en dat is nou exact wat jullie met street art gedaan hebben. Die transformatorhuisjes, die duffe, doodse dingen tot leven brengen... ja, ja, ja, dat zou HPB echt leuk gevonden hebben.”

Vincent Bijlo, cabaretier & achterkleinzoon van Berlage

De straat als gesprekstafel

De route ontstond niet in stilte. Kunst in de openbare ruimte, zeker rond een historisch beladen onderwerp, blijft zelden onbesproken. Er klonk waardering. Een voorbijganger stelde: “Berlage zou trots zijn. Zo had hij de buurt voor ogen.” Iemand die het maakproces volgde, noemde het werk “een aanwinst” en wees erop dat het past bij een wijk “waar zoveel culturen samenkomen.” Daarnaast waren er vragen en kanttekeningen. Bij een portret van Berlage vroeg iemand nieuwsgierig: “Schitterende kleur, maar waarom Lenin of Stalin?” Een bewoner reageerde: “Ik vind persoonlijk de rode bakstenen mooier en ik snap niet dat dit zomaar kan, terwijl wij nog geen schoorsteen mogen verwijderen.” Een ander merkte op dat de gemeente beter eerst de afvalbakken in de buurt zou kunnen aanpakken.

De gesprekken bleven niet beperkt tot kunst of koloniale geschiedenis. De route bracht ook vragen naar voren over welstand, vergunningen en handhaving in de Rivierenbuurt. De transformatorhuisjes veranderden van 'vergeten plekken' in ontmoetingsplekken waar spontane gesprekken ontstonden over onderwerpen waar bewoners normaal niet met elkaar over in gesprek gaan.

“Dit was een ambitieus project op zoveel verschillende niveaus. Een grootse impact van zo’n klein team. Ik ben met name onder de indruk van de sterke band die jullie met de buurt hebben opgebouwd.”

Flora Breemer, Stadsdeelbestuurder Zuid

 

Baksteen, beeld en muziek

De Berlage Wanderwall-route is vrij toegankelijk en zelfstandig te lopen. Er is een wandelkaart van Dido Drachman beschikbaar. Meer informatie, de digitale route, de muziekvideo en de wandelkaart zijn hier te vinden. De wandelkaart is ook verkrijgbaar bij STRAAT Museum, Museum De Dageraad en het Huis van de Wijk in de Rivierenbuurt.

De Berlage Wanderwall is een project van Urban Discovery in samenwerking met TiME Amsterdam en het Indisch Herinneringscentrum, gerealiseerd met steun van het VFonds (Versterking van Indisch, Moluks, Papoea & Peranakan immaterieel Erfgoed in Nederland), het Mondriaanfonds, de Gemeente Amsterdam en partners als Dynamo, Liander en het GVB.